Nhớ#3: Trống rỗng

blogpost thumb

Trống rỗng…là khi đã quá mệt mỏi và chán nản nhưng vẫn phải tiếp tục bước đi. Đây là một định nghĩa hoàn toàn vô nghĩa. Từ “trống rỗng” chẳng có nội hàm hoặc nội hàm của nó quá trống rỗng để gọi tên.

Thực ra thì khi tôi đã trải qua cả trăm ngàn lần trống rỗng. Đơn giản bởi vì tâm tư của tôi không đặt vào cuộc sống này dù hiện thực tôi đang sống vẫn diễn ra.

Tôi chứng kiến khoảnh khắc tôi chào đời với tràng khóc trống rỗng. Tôi chứng kiến tôi cười nắc nẻ trước mọi sự với trạng thái trống rỗng toàn bộ.

Tôi chứng kiến tôi nhìn sâu vào trống rỗng để thấy mình thuần túy là trống rỗng để rồi viết ra những câu chữ trống rỗng cho ai đó cũng đang trống rỗng như tôi đọc. Đọc rồi quên, viết rồi quên, thế thôi! Trống rỗng mà!

Người đời sợ sự trống rỗng, vì nó lôi người ta khỏi cơn mê đắm cuộc sống, ngăn chặn động lực dẫn đến hạnh phúc và thành công. Nhưng nhận thức về trống rỗng có lẽ là cần thiết, bởi một khi ta thấy trống rỗng tức là việc đó nên được dừng lại, tức là ta đã đi quá xa khỏi bản thân, là giữa mình và mình chẳng còn gì ngoài khoảng trống mênh mang chẳng thể xích gần nhau.

Tôi chọn cách mênh mang trong khoảng trống ấy, mặc cho tâm tư của mình trôi dạt về phía mình. Chứng kiến sự trôi dạt ấy là khoảnh khắc trống rỗng gần như không tồn tại. Lúc này, tôi bị chập cheng, như đứa trẻ hi ha giỡn đùa thế giới, và thấy cuộc sống bất chợt như những vũ điệu liên miên bất tận. Cuộc đời đẹp lên trong mắt tôi theo cách đó.

Tiếc cho ai chưa từng trống rỗng, buồn cho ai chưa từng trôi dạt…

Và bóng chiều đang lướt qua ngoài cửa sổ. Thời gian đi trong một tiếng thở dài.

Hà Thủy Nguyên

*Tranh của Dali

Nhớ #1: Thông cảm

blogpost thumb

Thông cảm với kẻ nào đó bạc nhược, kém cỏi và thiếu nhân tính là sự lãng phí lớn. Lý lẽ về sự thông cảm thường được viện dẫn để thoả hiệp với sự tồi tệ, chứ không phải để khiến mọi sự trở nên tốt đẹp.

Những gì tôi nhớ về sự tha thứ của mình dành cho những người thô lỗ, nhỏ mọn, tham lam, ích kỷ… đó là họ sẽ tiếp tục thô lỗ, nhỏ mọn, tham lam, ích kỷ… Họ không tốt đẹp hơn, họ trở nên tệ đi và kéo cả tôi trở nên đồng hạng với họ. Dần dần tất cả trở thành một đống bầy nhầy những thứ được gọi là cộng đồng. Tại sao ta phải tự vấy bẩn mình đến thế?

Đừng nhầm Hoà với Lẫn Lộn. Hoà là khi những gì tốt đẹp nhất được đặt cạnh nhau trong sự hợp lý. Lẫn Lộn là mớ rác rưởi mà ở trong đó thì cả vàng ngọc cũng trở thành rác rưởi. Thông cảm chỉ dành cho những điều tốt đẹp, không nên dành cho rác rưởi. Rác rưởi là dành để dọn dẹp. Nếu không dọn dẹp được thì nên tránh xa.

Cuộc đời thì ngắn ngủi, danh lợi lại hư vô, chi bằng ta để mình hoà hợp với cao vời vô cùng vô hạn, sao phải chịu kiếp lẫn lộn trong nhớp nhúa để nhận lấy vài bạc cắc, để cuối cùng cũng chỉ là cọng rác đợi ngày tái chế rồi vẫn trở lại làm rác.

Một cái chau mày để nhắc rằng mình sẽ không Lẫn Lộn. Một cơn cáu giận để biết mình vẫn là mình. Một sự vứt bỏ để mình không thành rác.

Hà Thủy Nguyên

Ý thơ

blogpost thumb

Tôi muốn một bài thơ nho nhỏ
Thế gian đà trôi tuột tận đâu
Đêm khuya và lòng thôi cũng nhàu
Thời gian chẳng qua mau…

Nguồn cơn vương víu nơi gió chảy
Chân trời còn vệt dấu heo may
Câu thơ buồn buồn bèn nhún nhảy
Thoáng một kẻ say đã nghiêng sầu

Trang sách vẩn vơ tay người miết
Vũ trụ hồ như chết bên cầu
Con sông vừa động tình sóng dội
Ý thơ chìm nổi chẳng trôi mau

Thành phố đã vào mùa thơ nhỉ
Còn tôi cũng vào mùa ngẩn ngơ
Hồn tôi lướt nhẹ đêm sóng động
Thân tôi say khướt lả đời mơ

Hà Thủy Nguyên

*Tranh: The Concert- Marc Chagall

Bước hềnh hệch

blogpost thumb

“Chúng ta mua những thứ chúng ta không cần, bằng tiền chúng ta không có, để làm vừa lòng những người chúng ta không thích.” (Trích “Fight Club”)

Bước đi lạnh lẽo hai bờ gió dãy nhà chót vót cọc nhọn xuyên thủng khói mây
Thiên thần trói đôi cánh góc bàn chật những con số dâng dầy
Nở nụ cười điên điên loạn loạn cơn tâm thần vàng ệch một góc trăng
Hềnh hệch, hềnh hệch, hềnh hệch…
Cười cho qua một kiếp tù đầy vẫn tưởng mình leo tới đỉnh tháp ngất ngây
Đỉnh tháp là cái chết linh hồn không cứu rỗi

Bước lên cao, bước lên cao, lại bước lên cao
Bước lên đâu nữa nhỉ?
Chút khoe mẽ đời hoan hoan hỉ hỉ
Hềnh hệch, hềnh hệch, hềnh hệch
Tên tù nhân điên loạn đu dây vắt vẻo nóc nhà vun vút
Tung hứng hàng hàng con số
Tới mồ ma

Bước vào cuộc mưu sinh cúi mình chờ rớt rơi bạc đồng cặn bữa tiệc thừa lãnh chúa chán chê
Hềnh hệch, hềnh hệch, hềnh hệch
Tên tù nhân nuốt vội nguyện đời nô lệ
Nốc rượu cho tê chẳng đớn đau
Chút rượu thừa từ bàn lãnh chúa
Hềnh hệch lên đi, hềnh hệch lên đi
Nhà tù rôm rả cười đùa
Hềnh hệch cho văng linh hồn vãi vương cống rãnh
Xác thân lết chân đỉnh tháp
Linh hồn đã xả trôi

Bước khỏi góc thu mình chiều u uất hoang vu
Não phân hủy chỉ còn xương sọ rỗng
Bộ xương nhe răng há miệng
Hềnh hệch, hềnh hệch, hềnh hệch
Nấm mồ nhốt chặt đôi cánh đã quên
Bầy xương đi trắng phố vẩy vung
Chiều cuối năm đã ngập mùi xác thối
Bay cao hơn vun vút nóc nhà

Hà Thủy Nguyên

Chân tâm chi dụng - Trần Thánh Tông

blogpost thumb

Chân tâm được dụng
Sáng suốt lặng lẽ
Không đi không đến
Chẳng bớt chẳng thêm
Được nhiều được ít
Mặc thuận mặc nghịch
Như hạc cưỡi mây
Như tường vững chãi
Nhẹ như cọng lông
Nặng như tảng đá
Tự tại tâm sáng
Vằng vặc lòng trung
Không thể đếm đo,
Chẳng hề lưu dấu
Nay trẫm vì người
Tỏ bày gan ruột

Bản Hán Việt:

Chân tâm chi dụng,
Tinh tinh tịch tịch.
Vô khứ vô lai,
Vô tổn vô ích.
Nhập đại nhập tiểu,
Nhậm thuận nhậm nghịch.
Động như vân hạc,
Tĩnh như tường bích.
Kỳ khinh như mao,
Kỳ trọng như thạch.
Sái sái nhi tịnh,
Khoả khoả nhi xích.
Bất khả đạc lượng,
Toàn vô tung tích.
Kim nhật vị quân,
Phân minh phẫu phách.

Tạp thi kỳ 1 - Tào Phi

blogpost thumb

Hà Thủy Nguyên dịch

Miên man đêm thu lặng
Lành lạnh gió bắc hàn
Trở mình không chợp mắt
Choàng áo bước lang thang
Loanh quanh đi lại đứng
Sương trắng ướt áo rồi.
Cúi nhìn sóng nước lạnh
Ngẩng xem trăng sáng soi
Thiên Hán về tây cả
Tam Ngũ chiếu giữa trời
Côn trùng buồn rỉ rả
Cô nhạn liệng về nam
Rầu rầu cơn buồn thảm
Dằng dặc nhớ quê nhà
Nguyện tung bay đôi cánh
Nào đâu cầu vượt sông
Nương gió dài than thở
Đứt lìa lòng đau thương.

 

Bản phiên âm  Hán Việt:

Mạn mạn thu dạ trường,
Liệt liệt bắc phong lương.
Triển chuyển bất năng mị,
Phi y khởi bàng hoàng.
Bàng hoàng hốt dĩ cửu,
Bạch lộ triêm ngã thường.
Phủ thị thanh thuỷ ba,
Ngưỡng khán minh nguyệt quang.
Thiên Hán hồi tây lưu,
Tam Ngũ chính tung hoành.
Thảo trùng minh hà bi,
Cô nhạn độc nam tường.
Uất uất đa bi tư,
Miên miên tư cố hương.
Nguyện phi an đắc dực,
Dục tế hà vô lương.
Hướng phong trường thán tức,
Đoạn tuyệt ngã trung trường.

 

Ra khỏi cuồn cuộn đại dương để là giọt nước nhẹ nhàng - Walt Whitman

blogpost thumb

Hà Thủy Nguyên dịch

1
Ra khỏi cuồn cuộn đại dương để là giọt nước nhẹ nhàng
Thầm thì, tôi yêu em, tự lâu trước khi tôi nhắm mắt
Tôi đã đi qua chặng dài vô tận để chạm tới em
Vì tôi không thể chết cho đến ngày gặp gỡ
Vì tôi e một ngày tôi sẽ đánh mất em

2.
(Giờ đây ta gặp gỡ an lành
Yên bình trở lại đại dương mênh mang tình tôi
Tôi là phần bé nhỏ của đại dương, em yêu, nơi ta chẳng phân lìa
Ô kìa tuyệt diệu, gắn kết tất thảy, hoàn hảo biết bao!
Nhưng với tôi, với em, biển bất tuân nào chia cách nổi,
Dù trong khắc giờ chúng ta đối lập, nhưng đối lập được mấy nỗi đâu
Đừng nóng vội, chỉ chút cách xa thôi – để biết em tôi cúi chào gió, biển cả và đất liền,
Ngày ngày mặt trời xuống biển, em yêu, chỉ bởi em thôi.)

*Nguyên tác:

“Out of the rolling ocean the crowd came a drop gently to me”

1.
Out of the rolling ocean the crowd came a drop gently to me,
Whispering, I love you, before long I die,
I have travell’d a long way merely to look on you to touch you,
For I could not die till I once look’d on you,
For I fear’d I might afterward lose you.

2.
(Now we have met, we have look’d, we are safe,
Return in peace to the ocean my love,
I too am part of that ocean, my love, we are not so much separated,
Behold the great rondure, the cohesion of all, how perfect!
But as for me, for you, the irresistible sea is to separate us,
As for an hour carrying us diverse, yet cannot carry us diverse forever;
Be not impatient – a little space – know you I salute the air, the ocean and the land,
Every day at sundown for your dear sake, my love.)

* Tranh minh họa Aivazovsky

Yên ca hành kỳ 2: Biệt nhật - Tào Phi

blogpost thumb

Biệt nhật hà dị hội nhật nan,
Sơn xuyên du viễn lộ man man.
Uất đào tư quân vị cảm ngôn,
Ký thư phù vân vãng bất hoàn.
Thế linh vũ diện huỷ hình nhan,
Thuỳ năng hoài ưu độc bất than.
Cảnh cảnh phục chẩm bất năng miên,
Phi y xuất hộ bộ đông tây.
Triển thi thanh ca liêu tự khoan,
Lạc vãng ai lai tồi tâm can.
Bi phong thanh lệ thu khí hàn,
La duy từ động kinh Tần hiên.
Ngưỡng đới tinh nguyệt quan vân gian,
Phi thương thần minh,
Thanh khí khả liên,
Lưu liên hoài cố bất tự tồn.

Bản dịch thơ của Hà Thủy Nguyên: 

Chia lìa dễ sao khó gặp chàng
Sông núi xa với đường mênh mang
Nhớ nhung kết lại lời gan ruột
Gửi theo mây nổi nào quay về
Lệ rơi mưa táp hủy dung nhan
Ai người lặng nhớ chẳng thở than.
Canh cánh lòng đêm không chìm giấc
Trùm áo lang thang bước giữa đàng
Thơ này ca lên dịu buồn tan
Vui đi sầu tới nát tâm can
Buồn buồn sắc gió khí thu hàn
Rèm lụa lay lay hiên Tần lạnh
Ngẩng đầu vén mây ngắm trăng sao
Hoàng oanh gáy sáng
Nghe mà xót xa
Nhớ nhung đau đớn buồn chẳng nguôi.

Thiện tai hành kỳ 1 - Tào Phi

blogpost thumb

Thơ của một võ tướng mà lại hư vô như thế đấy!

Hà Thủy Nguyên dịch

Lên núi hái rau
Chiều tàn hiu hắt
Sơn khê gió nổi
Sương đẫm áo rồi
Trĩ hoang kêu loạn
Vượn hú tìm nhau
Nhớ trông quê cũ
Sầu chất thành cao!
Núi cao có vách
Cây lớn có cành
Ta buồn không chốn
Người nào biết đâu
Đời người sống tạm
Lo lắng mà chi?
Ta nay chẳng cười
Năm tháng qua mau
Nước cuồn cuộn chảy
Thuyền bập bềnh trôi
Mặc nước vần xoay
Như người khách lạ
Quất roi ruổi ngựa
Áo nhẹ choàng thân
Năm đi năm đến
Lòng biếng sầu lo.

*Bản Hán Việt:

Thướng sơn thái vi,
Bạc mộ khổ ky.
Khê cốc đa phong,
Sương sương triêm y.
Dã trĩ quần cẩu,
Viên hầu tương truy.
Hoàn vọng cố hương,
Uất hà luy luy!
Cao sơn hữu nhai,
Lâm mộc hữu chi.
Ưu lai vô phương,
Nhân mạc chi tri.
Nhân sinh như ký,
Đa ưu hà vi?
Kim ngã bất lạc,
Tuế nguyệt như trì.
Thang thang xuyên lưu,
Trung hữu hành chu.
Tuỳ ba chuyển bạc,
Hữu tự khách du.
Sách ngã lương mã,
Bị ngã khinh cừu.
Tải trì tải khu,
Liêu dĩ vong ưu.

*:Nhạc phủ thi tập” ghi tác giả bài này là Tào Tháo, “Tống thư” phần “Nhạc chí” ghi là của Tào Phi. Riêng mình nghĩ có khả năng là của Tào Phi hơn, vì Tào Tháo thơ văn không có cái không khí chán đời thế này.

Các bạn có thử so sánh với văn phong trong một bài Thiện tai hành khác của Tào Tháo: https://www.thivien.net/Tào-Tháo/Thiện-tai-hành-kỳ-2/poem-b1fXZ6zcojddT24qShYwtw

Đan tế nhật hành - Tào Phi

blogpost thumb

Hà Thủy Nguyên dịch

Ráng hồng khuất vầng dương

Cầu vồng trời cao buông

Rào rào hang suối tuôn

Ào ào cây lá rụng

Chim lẻ lạc bầy rồi

Điệu buồn ám tầng mây

Trăng hết tròn lại khuyết

Hoa chẳng nở hai lần

Xưa nay đều vậy cả

Ôi biết nói gì đây.

*Bản Hán Việt:

Đan hà tế nhật,

Thái hồng thuỳ thiên.

Cốc thuỷ sàn sàn,

Mộc lạc phiên phiên.

Cô cầm thất quần,

Bi minh vân gian.

Nguyệt doanh tắc xung,

Hoa bất tái phồn.

Cổ lai hữu chi,

Ta ngã hà ngôn.