Chiêu hồn ta

blogpost thumb

I-
Có kẻ
Gom góp những mảnh tàn linh hồn vãi vương giữa màn sương luân hồi chắp vá
Phục dựng thời gian
Gió về quần quật
Bước vu vơ phố xá quỷ quái rợp trời máu vẩn mây

Đi và đi và kiếm và đi và nhặt nhạnh
Chút vụn quá khứ lẫn tro tàn
Chút gương mặt quen đà biến dạng
Này chút vàng son cũng phai màu
Những câu thơ nhàu nhĩ rơi mưa

Manh áo ướt còn vương máu nhỏ
Ánh trời chiều chẳng kịp loang nghĩa địa hoang tàn bóng đổ
Ai kìa ai kìa ai thấp thoáng vội qua đời
Cơn mộng mị bạc rêu thiên niên kỷ
Tấm bia mòn ai nhớ quên ai
Xuyên lục đạo ngọn tên gãy vụn
Giương cung lên
Thỏa mộng chinh nhân
Mà đôi cánh đã mỏi mòn bi ai hỷ lạc
Đã rụng rời cọng cọng sợi vũ hoang

Đô thành ô hay cũng u minh bạt ngàn man dại
Ti tỉ ồn ào muông thú gầm trăng
Đói khát

II-
Ta chép vội vài câu điên nơi mồ chôn hồn ta triệu hồi thần thức muôn năm cũ
Về đây ư, cỏ đã mọc ngút ngàn
Chân dậm bước rũ vai hài thế sự
Mau mau về đốt ngọn lửa đêm khơi
Lên hơi rượu cuộn trời
Trăng thôi thì cũng đỏ ệch rồi
Còn đâu…

Khúc kinh cầu chiêu hồn đêm mới vọng
Khí huyết trào bung nở đóa trăng xanh
Vài ước hẹn cố tình thôi chẳng vẹn
Chờ khối si tâm hóa thạch
Thiên thời chà xát cũng chẳng mòn

Bên lửa dại ta thoát y thường nhật
Cõi ban sơ ôm trọn tấm thân ngà
Thân trần trụi dung chứa hồn thỏa mãn
Cuộc truy hoan vừa chạm tới chân mây
Và thiên đàng đã ngả cuộc say
Cuộc săn này vừa hay bén mùi
Lạc thú

III –
Năm xưa ta lang thang, lang thang, lang thang từng góc phố
Gom hồn người vụn vỡ bởi tang thương
Đêm nay
Lặng
Một trăng đầy
Ta thâu hồn ta vào câu chữ

Một mảnh tình chung
Hai lòng hắc bạch
Ba kiếp tầm hoan
Bốn phương phiêu dạt
Năm sắc buồn vui
Sáu cơn mong mỏi
Bảy trận nhập thần
Tám cửa tử sinh
Chín tầng cứu độ

A này ta đã về đây
Cung tên gác lại
Phong hồn mở
Thân này chẳng kể nữa xiêm y
Mênh mang mênh mang loang loang loang kim cang sáng thời không
Thơ kinh cầu sắp thành toàn mãn mãn

Hà Thủy Nguyên

Dã hoa

blogpost thumb

Thu mây ngàn động long nhật nguyệt

Bén hơi hoang dại sói tru

Cuộc săn vô biên đà xếp xó

Đâu rồi Ta nhỉ giữa thiên thu

Thế gian chật thế không chỗ cựa

Xác phàm non thế nặng luân hồi

Rượu nào say được hồn bất diệt

Thơ này cũng đành tùy tiện trôi.

Một cơn hoang loạn chiều vừa đổ

Mộng vũ trụ xoay vẫn chuyển vần

Đêm nay ai rảnh cùng lang bạt

Ngâm khúc hùng tâm nở dã hoa

Hà Thủy Nguyên

Thị trường sách Việt Nam (8): Kiểm duyệt theo "mùa"

blogpost thumb

Kiểm duyệt theo “mùa”, nghe có vẻ kỳ quặc nhưng đó là thực tế. “Mùa” ở đây không phải là vòng lặp thời gian theo từng năm, mà là vòng lặp thời gian theo từng kỳ đại hội. Cứ mỗi khi vào mùa đại hội, hệ thống kiểm duyệt lại làm việc chặt chẽ hơn từ thượng tầng trung ương cho đến các cơ sở xuất bản, báo chí, truyền hình… Sếp lớn, sếp nhỏ nào cũng sợ bị “dính phốt” nên không dám cấp phép những tác phẩm hoặc sản phẩm hơi “lạ”.

Từ đầu năm nay (2020), tôi đi xin giấy phép một tập thơ của mình, ấy thế mà bao nhiêu nhà xuất bản viện đủ cớ để từ chối, từ những cớ mơ hồ nhất như “nhạy cảm”, cho đến những cớ vớ vẩn nhất không có trong Luật Xuất Bản như “câu từ không mượt mà, trữ tình”. Ban đầu tôi không biết tại sao tập thơ của mình lại khó khăn trong xuất bản đến thế, vì nếu so độ “nhạy cảm” thì tập thơ của tôi chẳng bài ai, mà xét về độ “thiếu mượt mà, trữ tình” thì tôi còn thua xa những nhà thơ đương đại. Một bà chị làm việc ở nhà xuất bản rỉ tai tôi: “Chuẩn bị Đại hội Đảng!”. Nghe đến đó, tôi chỉ biết câm lặng vì đã “đại ngộ” ra nguyên nhân khiến cuốn sách của tôi bị ách lại.

Đại hội Đảng là lúc cơ cấu lại nhân sự của toàn bộ bộ máy chính quyền, người lên kẻ xuống, không may có khi còn trượt chân rơi vào cái lò nào đó đang được đốt lên, thế nên các bên ai cũng “rén”, không dám làm gì, tốt nhất cái gì không an toàn là coi như làm lơ luôn. Mà không an toàn ở đây là một ranh giới rất mờ ảo mà có lẽ các quan chức phải dùng trực giác mới biết được ☹ Tuy nhiên, tôi có thể liệt kê ra một vài thứ được coi là không an toàn:

Thứ nhất, không nghi ngờ lịch sử chống giặc ngoại xâm của đất nước hay tấm gương sáng chói của các vĩ nhân.  Tính đến giờ tôi đã vướng hai vụ liên quan đến giới hạn này. Đầu tiên là cuốn “Cầm thư quán” (NXB Phụ Nữ, 2008). Cuốn sách chỉ lỡ nhắc đến việc vị thánh quân Lê Thánh Tông rong thuyền ở Hồ Tây để đi tìm cô gái mình yêu và có vài cảnh tình dục không “nóng” lắm và thể hiện sự chán nản của ông vua ấy với việc triều đình. Mà khổ, tôi nào có bịa đặt về sự tình tứ và tâm trạng chán nản của Lê Thánh Tông, tôi dựa trên thơ ca của ông để suy đoán. Hơn nữa, tiểu thuyết và lịch sử là hai con đường khác nhau, không thể lấy tiêu chí lịch sử để xét đoán tiểu thuyết được. Vụ gần đây nhất là tập thơ “Nằm xem sao rụng” của tôi, tôi chỉ lỡ viết mấy bài thơ chê các cuộc chiến tranh mà dân tộc của chúng ta phải trải qua là sự vô nghĩa, chẳng có chiến thắng nào cả, chỉ đau thương. Thế mới biết chính quyền ta coi trọng sự vinh quang, chiến thắng, những vĩ nhân đau đáu vì dân vì nước đến thế nào. Bóp méo lịch sử theo hướng các nhà tuyên truyền mong muốn và lấy đó làm tiêu chí kiểm duyệt, trói chặt tinh thần vào ảo tưởng vĩ cuồng về một nước Việt Nam “siêu anh hùng” có thể chiến thắng mọi đối thủ là cách nuôi dưỡng tinh thần bạo lực tồi tệ nhất, còn hơn cả những game online bạo lực. Tô vẽ danh nhân lịch sử trở nên những bậc thánh là lối kiểm duyệt ngu xuẩn nhất bởi vì từ đó sẽ nảy sinh tâm lý so sánh của người dân dành cho các lãnh đạo hiện nay. Ấy thế mà các nhà kiểm duyệt vẫn cứ tự đắc cho rằng bằng cách ấy có thể nuôi ra một đội quân dân sự trung thành và đổ biết bao tài chính chỉ để duy trì một thực tại tuyên truyền kém hiệu quả.

Thứ hai, không được phép công kích Phật giáo. Thật sự nực cười khi một vài câu thơ của mình nhắc đến vấn đề mạt pháp và Phật giáo suy tàn lại bị bắt gỡ bỏ! Dù không quy định rõ trong văn bản nhưng có vẻ như Phật giáo đã trở thành quốc giáo. Họ viện cớ là bây giờ chính quyền đã cho tự do tôn giáo nên các tác phẩm không được phép bài xích tôn giáo. Ơ hay, hoặc các nhà kiểm duyệt không hiểu rõ ràng về các khái niệm chính trị này, hoặc là họ cố tình đánh tráo khái niệm. Quyền tự do tôn giáo là chính quyền cho phép người dân tự do chọn lựa đời sống tôn giáo của mình chứ không phải chính quyền viện cớ đó để hạn chế quyền tự do ngôn luận. Một người dân như mình hoàn toàn được quyền bày tỏ sự nghi ngờ của bản thân với đủ mọi đức tin chứ nhỉ! Phật giáo từ khi nào đã yếu kém đến mức sợ hãi trước mọi nghi ngờ? Những người tu Phật giáo mà sợ hãi như thế thì đó là tâm Ma chứ nào phải tâm Phật.

Thứ ba, không được sử dụng các từ ngữ có vẻ “thuần Việt” như “cứt, đái, lồn, cặc…”. Thật là dị hợm khi người ta sợ đề cập đến những thứ gần gũi với bản thân mình đến thế. Suy cho cùng đây vẫn là cái thói “tốt đẹp khoe ra, xấu xa đậy lại” nhưng lệch lạc trong đánh giá điều gì là xấu xa. Cứt-đái-lồn-cặc, bốn thứ ấy là tất yếu của con người, có gì đâu mà xấu xa? Có gì đâu mà bị bắt gỡ bỏ, kiểm duyệt? Từ Hán Việt thì được xếp vào hàng trang trọng hoặc học thuật, còn từ thuần Việt thì bị coi đó là dung tục, ấy vậy mà vẫn lớn tiếng rao giảng về tình yêu nước, thật là nghịch lý!

Thứ tư, không được hô hào chống chính quyền hoặc các thành viên của chính quyền, mà thế nào là “chống” thì không được quy định rõ trong văn bản pháp luật. Vì thế, các nhà kiểm duyệt cứ nhầm lẫn giữa tuyên truyền chống đối và lật đổ với sự phản biện và nghi ngờ.

Có lẽ còn nhiều “vùng cấm” nữa như tình dục, bạo lực, tự do… tùy theo sở thích của cá nhân mỗi nhà kiểm duyệt. Mà ngay cả những “vùng cấm” tôi vừa đề cập ở trên cũng được nhân định một cách cảm tính của nhà kiểm duyệt chứ không có quy chuẩn. Vì ranh giới vùng cấm mờ ảo như thế, nên lúc thả lúc bóp là tùy tâm tính cá nhân, và đặc biệt là tùy mùa đại hội.

Thói quen kiểm duyệt này là di sản xộc xệch của Đề cương văn hóa 1943 của “đồng chí” Trường Chinh nhằm xây dựng một nền văn hóa đại chúng và tuyên truyền lý tưởng Cách Mạng. Qua những đợt “đại khai sát giới” thời Nhân Văn- Giai Phẩm hay sau 1975, hệ thống kiểm duyệt đã nới lỏng dần vì cách thức này chỉ nuôi dưỡng những bức xúc trong giới trí thức và làm sụt giảm năng lực nhân sự vận hành nhà nước đáng kể, nhưng những nhân tố của bản Đề cương vẫn ám ảnh không buông và dễ dàng bùng phát mỗi khi bước vào các cuộc đấu đá quyền chức trước các kỳ Đại hội. Chừng nào Đề cương văn hóa 1943 chưa bị gỡ bỏ khỏi tâm thức của các nhà quản lý văn hóa thì lúc ấy lúc nào cũng tiềm tàng một cuộc “đại khai sát giới” mới mà những kẻ thực hiện sẵn sàng bất chấp hậu quả để thỏa mãn cơn cuồng và che giấu sự dốt nát của mình.

Nhân sự kém hiểu biết, lãnh đạo thiếu chiến lược, thiếu các công cụ đo đạc lòng dân, tư tưởng lạc hậu… đó là những yếu tố khiến hệ thống kiểm duyệt Việt Nam làm việc kém hiệu quả, cho dù họ báo cáo thành tích nhiều tới đâu đi chăng nữa. Những thành tích ấy chỉ là con số, còn những hệ lụy khó đo đếm một cách rõ ràng như là sự tín nhiệm của người dân dành cho chính quyền sẽ càng giảm sút, bởi vì làm sao người dân có thể đặt lòng tin vào một chính quyền luôn luôn sợ hãi?

Hà Thủy Nguyên

Vết sao di

blogpost thumb

Mây chuyển vân vân sắc ảo mờ hoan ca tinh cung rộn nhịp vũ
Điệu hờ chầm chậm vệt sao di
À ơi ma mị
Ơi à hoang sơn
Động âm âm u u cõi sương thanh độc nhân buông câu cuộc cờ bất động
Loang loang loáng dương quang tóc xòa xiêm y thõng vận nhân sinh
Chàng chải suối mây vấn nụ hôn
Ta vén lụa trăng hở da ngà
Ái ân cuồn cuộn Ngân Hà
Chiếu chăn bén hương sa
Nhịp nhịp la đà
Đêm bén hơi
Sao sa
Ngã
Vào đêm tình tự

Gió trăng hồ như
Mây nước hồ như
Tinh tú hồ như
Cuộc thanh tu đạo tình ai người chứng đắc

Tình mây nổi
Tình thiên thu
Tình hoang vu
Tình tich tình tang mang mang tĩnh dạ
Tình độ cõi ma
Đạo tình ai đắc

Vệt sao di giăng mắc
Vệt tinh di ướt đầm
Cuộc cờ bất động
Đã di

Ô kìa vũ điệu thay kì…

Hà Thủy Nguyên

Tranh minh họa: Chagall

Chầu gió

blogpost thumb

Tây phong u u ải bắc lu mờ vết chân hoang ngóng đại ngàn … ngưng…
Hoang vu non lĩnh khí thờ ơ ta nghe lòng rỗng chân mây chẳng níu phím trăng buông khuất bóng hư vô vũ trụ…hờ…
Ta cố dịu một cơn cuồng loạn nghe gió mọc kẽ da hóa tuyết băng lã chã
Lạnh này ai đã lặng một cuộc chờ
Lặng một cuộc nhân sinh mạng người sao rụng không gian vụn toang hoác lỗ không định trước
Bạn bè xa thẫn bóng chiều tà
Vút đàn bi ca
Vỗ nhịp vọng tiếng ta nghe ta văng vẳng cõi ngã điệu ngả chiều nghiêng vị ngã hư vô
Mỉm môi cười khóe nhếch mắt buông tóc rủ lơ thơ đóng màn thế sự

Nhấn điệu gió và rung hồn sông núi
Ta buông dây bật phím hoa khai
Khai nhật nguyệt đã đổi màu sương tuyết
Hàm tiếu mơ hoa rụng đắp mồ
Mơ hoa mơ rượu cũng mơ mơ
Thảo mộc thảo thơ đành thảo thảo
Ta nỡ xôn xao một điệu hành

Số kiếp thanh thanh vận nước long đong giương cung nghe tiếng dây lách tách rụng cuồng phong ngựa gục bên cầu soi phận cùng lực kiệt
Gió táp mưa sa la đà sao đọng đơi chân trời hé lộ dương quang đãng tầng không cõi tịnh
Phiêu liêu xiêu xoáy lốc say say men nghiêng độ tinh cầu chìm đáy khơi xa sóng động
Chuyển mùa

Hây hẩy nồm đông nồng mây mưa thiên linh địa
Lây phây cõi bắc sắc điệp hoa sơn độ hà
Vệt sao đưa phong kín thời khắc khắc tùng cắc bạn bè xa điểm trống động nhân tâm
Ngất ngư chầu gió chiều đô thị
Góc thành đông mở cổng ngóng thanh phong

Hà Thủy Nguyên

Túy ngạo sa trường

blogpost thumb

Lan mưa đêm chiếu ánh tịch liêu vất vưởng gió chạy đùa gót tuấn mã chinh thiên hạ
Vẩy lời lời thơ kết vận mây giăng sắc cố nhân hội tụ giáp trụ mùa bão táp mưa sa
Gầm cơn sấm động mé thành vong chuyển hồn rung thần bạt vía quỷ tan hoang
Di mệnh số tinh cầu xoay biến loạn điệu vào nhịp mới lênh láng thời cơ tràn mấy cuộc mơ qua
Lất ngất men say cười không tiếng ngắm đời trôi một vệt mây dài

Giương tấm linh kỳ lồng lộng
Chiến trường sấm giật chớp loang
Thì thùng thì thùng thì thùng thì thùng
Vút một vần thơ mông lung
Cõi anh hùng ẩn thế

“Túy ngạo sa trường quân mạc tiếu” (*)
Cổ lai chinh chiến trải vạn mùa tim bạc lạnh hai vai chiến bào hóa gió
Rượu say mèm phong ấn mộng bình an
Lưng chạm đất ngẩng mặt nhìn trời tràng cười bão giông tan
Khải hoàn ca chẳng tấu
Ngất ngưởng điệu say luân chuyển đêm thâu
Trời đất đổi mầu

Trắng một nhành mơ hàm tiếu khắc giờ lặng
Men rượu bay loãng xứ hư vô
Thờ ơ thơ dạo bước cõi mơ
Bản hùng ca đến hồi huyền nhiệm
Và tinh cầu an định cuối chân mây

Hà Thủy Nguyên

(*) Trích thơ Vương Hàn, có nghĩa là “Say khướt ở sa trường ai đừng cười”, chữ “ngọa” được đổi thành chữ “ngạo” để thể hiện thái độ phù hợp với bài thơ.

Tranh minh họa của Aivazovsky

Bước hềnh hệch

blogpost thumb

“Chúng ta mua những thứ chúng ta không cần, bằng tiền chúng ta không có, để làm vừa lòng những người chúng ta không thích.” (Trích “Fight Club”)

Bước đi lạnh lẽo hai bờ gió dãy nhà chót vót cọc nhọn xuyên thủng khói mây
Thiên thần trói đôi cánh góc bàn chật những con số dâng dầy
Nở nụ cười điên điên loạn loạn cơn tâm thần vàng ệch một góc trăng
Hềnh hệch, hềnh hệch, hềnh hệch…
Cười cho qua một kiếp tù đầy vẫn tưởng mình leo tới đỉnh tháp ngất ngây
Đỉnh tháp là cái chết linh hồn không cứu rỗi

Bước lên cao, bước lên cao, lại bước lên cao
Bước lên đâu nữa nhỉ?
Chút khoe mẽ đời hoan hoan hỉ hỉ
Hềnh hệch, hềnh hệch, hềnh hệch
Tên tù nhân điên loạn đu dây vắt vẻo nóc nhà vun vút
Tung hứng hàng hàng con số
Tới mồ ma

Bước vào cuộc mưu sinh cúi mình chờ rớt rơi bạc đồng cặn bữa tiệc thừa lãnh chúa chán chê
Hềnh hệch, hềnh hệch, hềnh hệch
Tên tù nhân nuốt vội nguyện đời nô lệ
Nốc rượu cho tê chẳng đớn đau
Chút rượu thừa từ bàn lãnh chúa
Hềnh hệch lên đi, hềnh hệch lên đi
Nhà tù rôm rả cười đùa
Hềnh hệch cho văng linh hồn vãi vương cống rãnh
Xác thân lết chân đỉnh tháp
Linh hồn đã xả trôi

Bước khỏi góc thu mình chiều u uất hoang vu
Não phân hủy chỉ còn xương sọ rỗng
Bộ xương nhe răng há miệng
Hềnh hệch, hềnh hệch, hềnh hệch
Nấm mồ nhốt chặt đôi cánh đã quên
Bầy xương đi trắng phố vẩy vung
Chiều cuối năm đã ngập mùi xác thối
Bay cao hơn vun vút nóc nhà

Hà Thủy Nguyên

Buông

blogpost thumb

Ta buông một vần thơ nhè nhẹ
Mây ngàn rung động nỗi yêu thương
Phất phơ cây lá
Nhòa hoa cỏ
Đô thành vào mơ

Chớp mắt
Ta buông một cơn mơ
Qúa khứ vẩn vơ chẳng còn chẳng mất
Mờ mờ
Cố nhân mưa

Mây buông điểm sắc tơ vương vấn
Điểm nhẹ chấm hôn mắt ai
Yêu thương hiển lộ
Níu chút nhớ hờ
Ồ mưa trót dài
Vì ai…

Điệu khúc vẳng lặng
Chiều buông vu vơ
Lỡ một nhịp thơ
Mà thành mưa gió

Ô kìa ai buông kính mờ
Phào hơi thở
Chợt hiện chợt biến
Như mưa…

Hà Thủy Nguyên

Khung nắng

blogpost thumb

Khung nắng tĩnh bên chiều
Và tôi đã yêu
Mùa đông phải nắng

Nhạt phai bạc gió
Tóc mai lơ phơ
Vạn vật trôi thinh lặng
Nói cười không tiếng động
Mùa giao mùa hiên đọng làn gió thoảng

Hôm nay, tôi nhặt được thơ trên con phố đông người
Chẳng dám quên dù một phút thoáng qua

Tôi chờ đợi tôi ghé qua tôi
Thăm một chiều nắng gió
Cùng tôi nâng tách say mê
Nhấp cà phê lên hơi chầm chậm

Có một chiều rất chậm chẳng thấy tiếng thời gian
Này, hãy nghe
Nhịp nhịp bóng tôi bước qua ai đó

Lắng
Đi vào khung nắng
Chiều trôi….
…trong nốt nhạc dài…

Hà Thủy Nguyên

Tuổi tung cánh

blogpost thumb

Khi tôi đọng mặt hồ chút buồn hờ xưa cũ
Quăng dây câu màn sương phẳng lặng tờ
Chút thơ cựa quậy
Nơi trái tim nhịp đập yếu mờ
Tháng ngày này ôi êm dịu quá
Cái êm dịu dối lừa
Của tuổi về trưa

Tôi chìm dần giấc ngủ thờ ơ
Vờ vĩnh mặc bên ngoài náo động
Vờ vĩnh trói đôi cánh đại bàng góc phòng chật hẹp
Giả quên gió lốc lặng rồi
Nằm vô định ngắm bầy se sẻ chuyền cành
Lùm cây lè tè bất động

Ô đôi cánh nặng nề sao gánh nổi
Để liệng chao cũng rời rã hình hài
Bay và bay chẳng thể tới ngày mai
Tự giam mình phút giây này vĩnh viễn
Tôi cắt đôi cánh và hình hài cũng nát
Gió lộng mây chẳng chạm tới linh hồn
Tôi tầm thường ngồi đợi tới hoàng hôn
Trong hoà bình êm dịu…
Vẫn êm dịu dối lừa…

Tôi trốn sâu nơi màn sương nuôi thờ ơ
Mà náo động cứ gõ cửa không ngờ
Mà đôi cánh tái sinh theo gió thổi
Mà cựa quậy ô kìa trái tim tôi
Mà hoàng hôn chẳng chịu tới trong đời

Và những êm dịu dối lừa
Vẫn mỉm cười ve vuốt
Chúng có khóc khi tôi tung đôi cánh bay cao?
Hay lại dối lừa trong êm dịu miên viễn chốn tĩnh lặng mơ hồ…

Tôi ngẩn ngơ nghe chiều cựa quậy…

Hà Thủy Nguyên